Hoe herken ik houtworm en voor welke problemen zorgen ze?

Houtaantastende insecten veroorzaken op vele manieren overlast. Ze brengen schade toe met verregaande gevolgen. Op deze pagina informeren wij u over de verschillende beestjes, hoe deze te herkennen en wat de risico’s zijn.

Aanwezigheid van houtaantasters herkennen

Het meest herkenbare symptoom zijn kleine gaatjes in de oppervlakte van hout.Ā Deze gaatjes van een paar mm doorsnee zijn de uitvliegopeningen waar de kever zich een weg naar buiten eten. Indien er torren en kevers aangetroffen worden in uw huis, is het mogelijk dat deze ergens uit hout gekomen zijn.Ā Verder bestaat de kans dat deze hun eitjes ergens in hout hebben afgezet.

Wat te doen bij aantreffen van gaatjes in hout?

Gaatjes in hout kunnen duiden op de aanwezigheid van houtaantastende insecten. Het kunnen ook oude gaatjes zijn van insecten die al lang niet meer aanwezig zijn.

Markeer en fotografeer

Indien het enkele gaatjes betreft is het een mogelijkheid om deze allemaal te markeren met een stift. Indien er na verloop van tijd nieuwe gaatjes bijgekomen zijn waar geen markering bij staat is het duidelijk dat er nieuwe gaatjes bij gekomen zijn. Het is ook mogelijk om periodiek fotoā€™s te maken en deze onderling te vergelijken.

Leg papier neer onder de gaatjes

Aanwezige larven in het hout eten zich een weg door het hout. Daarbij creƫren ze uitwerpselen wat lijkt op zaagsel. Dit wordt boormeel genoemd en valt ook uit de gaatjes. U kunt een stuk papier onder de gaatjes leggen. Door hier regelmatig te controleren op nieuw boormeel kunt u zelf zien of er activiteit is van houtaantastende insecten.

Luister naar knaaggeluid

Wanneer de larven zich een weg eten door het hout is dit soms ook hoorbaar. Het knagend geluid is vrij opvallend.Ā Er zijn ook soorten houtaantasters die geen geluid produceren.

Heeft u zelf activiteit waargenomen of enkel gaatjes aangetroffen? Neem dan geen risico en neem contact op met onze experts. Lees welke oplossingen de experts van Anticimex bieden om de overlast van houtaantasters tot het verleden te laten behoren.

Soorten houtaantastende insecten

Houtaantastende insecten in uw gebouw of huis kunnen heel wat schade aanrichten. Herken de eerste tekenen van deze insecten en voorkom een grote plaag.

Sommige insecten leggen hun eitjes in hout en voeden zich met hout. Deze insecten noemen we houtaantastende insecten. In Nederland komen de volgende soorten voor:

Blauwe boktor, Bonte knaagkever, Gewone houtwormkever, Huisboktor, Prachtkever, Sparrenreuzenmier, Spinthoutkever en Zachte houtwormkever

Kenmerken van de huisboktor en de schade die ze aanrichten

  • – Een volwassen huisboktor is 1,2 tot 3 cm lang. Hij is zwart of bruin en heeft grijsachtig haar op zijn bovenlijf.
  • – De larve heeft een lengte tot 3 cm, geelachtig-witte kleur en heeft goed ontwikkelde kaken.
  • – Ze produceren een typisch knagend geluid.
  • – De huisboktor is groter dan de gewone houtworm.
  • – Ze hebben een uitgesproken voorkeur voor het spinthout van naaldhoutsoorten.
  • – De gangen die een huisboktor knaagt zijn ovaal, net als de uitvliegopeningen die een doorsnede van 3 Ć  6 mm hebben.
  • – De tor is vooral terug te vinden in dakconstructies, maar kan ook schade aanrichten op andere plaatsen in huis.
  • – Vermolming hoopt zich op als de larven gangen graven. Hierdoor ontstaan zwellingen aan de oppervlakte van het hout.

Voortplanting

De huisboktor kent een volledige gedaantewisseling tijdens zijn leven. De ontwikkeling van ei tot volwassen boktor kan tot 12 jaar duren. Het boktorvrouwtje legt tussen juli en oktober haar eitjes in de spleten van de bast van afgestorven bomen, boomstronken of afgezaagd hout. Als ze na een drietal weken het stadium van larve bereiken, knagen ze gangen tussen de bast en het spinthout. Dit heten de boorgangen. Deze zijn ovaal van vorm en worden gevuld met boormeel. Het zijn de larven die de meeste schade aanrichten met hun vele boorgangen. Het boren van deze gangen kan zo’n drie tot twaalf jaar in beslag nemen.

Uiterlijke kenmerken van de houtwormkever (ook wel Bonte knaagkever)

De houtwormkevers wordt 2-4 mm groot. De houtwormkever heeft een bruin dekschild met vele puntjes. Het kopje van de kever zit half verborgen onder het halsschild. De witte gekrulde larve (6mm) zit verborgen in hout. De houtwormlarve vreet verschillende soorten (houten) voorwerpen aan zoals naald- en loofhout. Ook boeken en papier worden in een vochtige omgeving aangevreten. Als de kever tot ontwikkeling gekomen is, breekt deze door de buitenkant van het hout naar buiten en gaat op weg om te paren. Het gat dat hierdoor ontstaat, is rond en heeft een diameter van circa 2 mm. Meubels en constructiehout worden dan ā€œwormstekigā€ genoemd.

Tip:

Als er actieve levende larven in het hout zitten, treft u hoopjes fijn boorstof aan rond het gat. Als u hier niet zeker van bent kunt u bijvoorbeeld een zwart papier onder het hout leggen, hier kunt u goed het stof en het boormeel op zien. Heeft u last van boktorren dan ziet u vaak alleen de ovale uitvliegopening van 6 tot 9 mm breed.

Hoe ziet een spinthoutkever eruit?

  • – Een volwassen spinthoutkever is tot 5 mm lang
  • – De kever heeft een roodbruine kleur
  • – Het lijf is smal en afgeplat
  • – De larven van spinthoutkevers zijn wit en worden tot 6 mm lang

Voortplanting

De spinthoutkever evolueert vier keer tijdens zijn levenscyclus. Het vrouwtje legt haar eitjes in de wijde poriƫn van het loofhout (eik, es, walnoot) en kan tot wel 50 eitjes in ƩƩn pakketje werpen. Na ƩƩn of twee weken ontwikkelen de eitjes zich tot larven. Het zijn de larven die de meeste schade berokkenen aan het hout, zij voeden zich met de zetmeelhoudende inhoud van de cellen van het spinthout. Ze verpulveren het hout tot een poederachtige massa. Ze doen dit ongestoord gedurende een 6 Ơ 10 maanden en banen zich vervolgens een weg naar het oppervlak waar ze dan verpoppen. Als ze het volwassen stadium bereiken, verlaten de kevers het hout via uitvliegopeningen.

Leefgebied

Een spinthoutkever kiest graag voor loofhout, maar bovenal gedroogd hout met een hoog zetmeelgehalte. Ze bevinden zich vaak in meubels, parketvloeren en houten balken. De spinthoutkever bevindt zich vaak in geĆÆmporteerd tropisch hout.

Wat voor problemen leveren houtworm en boktor op?

Bouwkundige schade

Het aanvreten van de houten constructiedelen zorgt op den duur voor een verzwakking van de draagkracht van de constructie. Daardoor kan op lange termijn verzakking ontstaan. Naast instortingsgevaar kan dit ook leiden tot lekkage en brandgevaar.

Historische waarde

Naast de materiĆ«le schade, is er vaak ook immateriĆ«le schade door houtaantasters. Vooral oudere gebouwen bevatten veel houten onderdelen. Waaronder hout als onderdeel van de constructie. Bij monumenten geldt er regelgeving om de authenticiteit en originaliteit te behouden. Hierdoor is het vaak niet gewenst of zelfs niet toegestaan om houtĀ te vervangen.

Voorbeelden van gebouwen met historische waarde:

Een molen of oude boerderij bestaat vrijwel geheel uit hout. Er worden diverse houtsoorten gebruikt. Het gebruikte hout is meestal niet geschilderd en daardoor vatbaar voor houtaantastende insecten.

Bekijk voorbeelden van molens en boerderijen in het Openluchtmuseum Arnhem die wij behandeld hebben tegen houtaantastende insecten als houtworm, boktor, bonte knaagkever en spinthoutkever.

Financiƫle schade

De kosten van reparaties kunnen flink oplopen. Naast de directe financiƫle schade van is er vaak ook indirecte financiƫle schade. Aangrenzend aan het vervangen hout moet dikwijls ook opnieuw afgewerkt en geschilderd worden. Daarnaast moet het oude aangetaste hout ook afgevoerd worden.

Bij de verkoop van een pand is de aanwezigheid van gaatjes in hout vaak al afschrikkend. De kopende partij heeft bij de koop van een woning een zogenaamde onderzoeksplicht. Mogelijke kopers merken de gaatjes vaak zelf op of het komt aan het licht bij een bouwtechnische aankoopkeuring. Ook indien er geen activiteit meer is, kan de aanwezigheid van gaatjes in hout een waardevermindering van het gebouw opleveren.

Indien de schade aangetoond wordt vlak na de verkoop, kan er juridisch sprake zijn van verborgen gebreken. Of het kan onderdeel zijn van ontbindende voorwaarden. Waardoor een verkoop ongeldig kan worden.

Gezondheidsrisico’s

Houtaantastende insecten zijn niet direct een gevaar voor de gezondheid van u, uw kinderen, huisdieren, klanten of gasten. Boormeel zou wel vanuit plafondbalken boven een keuken in zojuist bereidt voedsel vallen. Ook zouden de torren en kevers en eten terecht kunnen komen. Bij restaurant zou dit nadelige gevolgen kunnen hebben voor reviews en de voedselveiligheid normeringen

Audits

Bij sommige locaties geldt een zero-tolerance beleid op het gebied van ongedierte. Denk hierbij aan operatiekamers, laboratoria en voedselproducenten.

Wat kan er gebeuren bij het niet behandelen van houtaantastende insecten?

Houtaantastende insecten stoppen niet vanzelf. De schade en kosten door de houtaantasters nemen alleen maar toe. Een balk die nu licht aangetast is en door een begassingsbehandeling gered kan worden (hoeft niet vervangen te worden) kan over een tijd wellicht zo zijn aangetast dat deze alsnog vervangen/gerepareerd moet worden. Bij een bereikbare balk is dit wellicht nog te overzien, maar bij hout op onbereikbare plaatsen wordt dit een grote kostenpost en overlast.

Uiteindelijk zal door schade in de constructiedelen de sterkte zo afnemen dat er verzakkingen en breuken zullen ontstaan. Dit kan leiden tot lekkage, brand en vals alarm. Door instortingsgevaar kan een huis zelfs door de gemeente onbewoonbaar verklaard worden. Een werkplek kan zo onveilig worden dat hier niet meer gewerkt mag worden.

Behandeld en onbehandeld hout

Hout aan de buitenkant van een gebouw wordt meestal behandeld. Hierdoor is het beter bestand tegen de weersinvloeden waardoor het langer mee gaat. Verder het ziet er natuurlijk ook mooi uit. Denk hierbij aan het verven van de voordeur en de kozijnen. Of het lakken van meubels en een houten binnenafwerking in een boot.Ā Houtaantastende insecten in behandeld hout kunnen worden bestreden door middel vanĀ injecterenĀ enĀ begassen.

Onbehandeld hout is kaal hout wat enkel gezaagd is. Vele houten onderdelen van een huis zijn onbehandeld. Zo zijn draagbalken aan de binnenkant van een dak meestal niet geschilderd. Dit is ook niet noodzakelijk omdat ze niet direct blootstaan aan weersomstandigheden en ze buiten het zicht zijn. Dit is tevens ook een risico. Omdat eventuele schade aan verborgen onderdelen niet meteen opgemerkt wordt. Houtaantastende insecten in onbehandeld hout kunnen worden bestreden door middel vanĀ impregnerenĀ ofĀ vernevelen.

Houtaantastende insecten hebben de voorkeur voor onbehandeld hout. Ze komen daarom minder vaak voor in:

  • Geverfde kozijnen
  • Gelakte piano’s
  • Geverniste meubels

Er is helaas geen zekerheid dat er in geverfd hout geen houtaantasters zitten. Het is namelijk mogelijk dat hout al besmet is geraakt voordat het ooit geverfd is.